Gepost door: Voestermans and Verheggen | 9 november, 2016

De oude wereld geeft nog een nabrander

Creatieve destructie geldt niet alleen de industrie; ook politieke systemen zullen eraan moeten geloven. We moeten door Trump, Wilders, Le Pen, AfD en IS heen. De oude wereld geeft nog een forse nabrander. 
Ik blijf trouw aan de concepten die we klaar legden in Culture as Embodiment en Cultuur & Lichaam: parallel aan de oude wereld ontwikkelt zich een nieuwe, waarin het oude hedonisme wordt vervangen door de werfkracht van wat we niet meer kwijt willen. Wat dat is heb ik elders in deze blogs uitvoerig beschreven. Dat zal heel de wereld over gaan, wat op zijn beurt weer zal zorgen voor een globalisering van gedrag op de gebieden die in deel twee van onze boeken uitvoerig worden behandeld: man/vrouw, oud/jong, vreemd/eigen, hoog/laag en gelovig/ongelovig. De kern van waarvoor iedereen zal vallen is niet alleen zoiets abstracts als de rechtsstaat of democratie maar heel concreet een plaats voor iedereen en geen groep met privileges. Wilt u een klein oerhollands signaal? Zwarte Piet wordt tot roetvegen uitgegumd. Daar zijn de meeste mensen voor, want de gekleurde medemens is het zat om achtergesteld te worden. Daarvoor is hij of zij al teveel doordrongen van de kern waar het om gaat. Dat het zo lang geduurd heeft en men zich nu pas roert in bijvoorbeeld de zwartepietendiscussie  of de discussie over etnisch profileren en witte privileges heeft alles te maken met de hardnekkigheid van gedragspatronen waar we in de beide boeken een verklaring voor geven. Maar eerst moeten we door fors verweer van het oude heen, breken met mensen die alleen wit willen en geen kleur.

Afbraak is ook een kans en wie weet zijn er verstandige adviseurs te vinden die de creatieve destructie goed begeleiden. Eerst maar eens kijken wat Trump gaat doen. Maak hem niet te groot in elk geval want dan komt uit wat je daarmee doet. Dat neemt niet weg dat het oude in een kramp ligt met in het kielzog nog wat verongelijkte jongeren op weg naar het rafelige kalifaat. Sommigen die nog hier rotzooi trappen. Witte gezichten ook die met oude symbolen wapperen. We moeten erdoorheen.

Het zal veel leed geven. Ik weet niet hoe dat te voorkomen. Maar over twee, vier, 6, maar vrijwel zeker 8 jaar kiezen de krachten waar VRPO’s Tegenlicht van zondag 6 november over ging en teleurgestelde zwevende kiezers een nieuw congres en een nieuwe president op basis van de ervaring met Donald Trump. Er is blijkbaar geen andere weg. 

Geschiedenis is op een punt echt veranderd: hij gaat in een hogere versnelling.

Geloof niet de analytici die beweren dat het de ontvreden onderklasse is die voor deze uitkomst heeft gezorgd. Zeker die is er en deze mensen roerden zich. Maar daar staat tegenover dat zes van de tien universitair opgeleide kiesgerechtigden zo staat in de Volkskrant van 10 november, aan deze uitkomst heeft bijgedragen. Die willen het systeem kapot  hebben, denk ik dan. Hetzelfde probleem bestaat hier met Wilders. En bedenk: meer dan 40% stemde niet. Onverschilligheid is dus eigenlijk de boosdoener. Sommigen zeggen dat Trump een goed concurrerend verhaal had dat apelleerde aan diep ingesleten gevoelens zoals de behoefte aan troost van een sterke man die het wel even regelen zal of die Amerika van smetten vrij zou houden. Er zullen vast mensen zijn die aan zoiets geloof te hechten, gewend als ze zijn aan een God die hen beschermt en rein houdt. Ik denk dat we nuchter moeten aanvaarden dat er zulke mannen als Trump opstaan en gehoord worden eenvoudigweg omdat veranderen moeilijk is .

Wie van de oude wereld die nabrander precies uitdeelt en waarom is iets om eens goed uit te zoeken. Een erg goede aanzet vond ik hier:  <https://hbr.org/2016/11/what-so-many-people-dont-get-about-the-u-s-working-class>. Populisme is bijvoorbeeld een van die fenomenen waarover nog geen goede theorie is ontwikkeld. Namens wie spreekt het? Welk volk? Lijkt het niet meer op de gevestigde politiek, dan we willen toegeven, zou mijn vragende voorzet zijn? Het komt erop aan de juiste vraag te stellen of het juiste probleem bij de kop pakken. Dat is het euvel met veel sociaal wetenschappelijk onderzoek: geen goede vraag hebben en dan maar wat ondervragingen op mensen loslaten. Als het waar is dat zoveel hoogopgeleiden meedansen in de populistische wals die over ons heen komt, dan wordt het hoog tijd nauwkeurig naar de beweegredenen te kijken. Werk aan de winkel voor cognitive & affective science (= psychologie). De mensen zijn niet gek. Teveel wordt toegedekt: verouderde morele waarden, misdaad bij sommige groeperingen van minderheden (maar geef dan niet ‘de cultuur van….’ de schuld), amoreel gedrag bij bankiers (niet met de ‘bankcultuur’ aan komen zetten), het zoeken van destructief korte-termijn voordeel van sommige hedgefondsbeheerders, heerszucht bij de dominante witte man (niks testosteron!), de amorele vastgoedbeheerder. Zoek het beter uit met de juiste vragen.

En dan nog iets: anticipeer erop dat iets vergelijkbaars in Nederland kan gebeuren. Maar ook hier moeten we nog goed uitzoeken hoe het precies zit. Ik riep het hier al vaker: gedragswetenschappers, waar zijn jullie? Nee, niet sociaal-wetenschappers, ook niet sociologen, want die zijn onvoldoende toegerust om de leefwereld en motieven te onderzoeken.

Paul Voestermans

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Categorieën

%d bloggers liken dit: